Những bài học khởi nghiệp kinh doanh của ông chủ Facebook Mark Zuckerberg (phần 1)

Like Pandora.vn để được cập nhật tin công nghệ chuyên sâu và nóng hổi!

 

Pandora.vn - Khi nói về Mark Zuckerberg, người ta thường chỉ nhắc về anh như tuổi tác, sự giàu có, Facebook những ngày đầu thành lập, cách ăn mặc mà bỏ quên mất khả năng khởi nghiệp kinh doanh của anh. Zuckerberg là một CEO giỏi, từ người sáng lập của một startup đã trở thành CEO của một công ty lớn.

Mark cũng đã mắc một số sai lầm. Nhưng có CEO trẻ tuổi nào mà không mắc sai lầm? Bản thân Mark cũng khá thẳng thắn thừa nhận những điểm sai của mình.

Khi nói về những ngày đầu của Facebook, Mark cho biết anh muốn lao vào làm công nghệ, nhưng chưa bao giờ hình dung được sẽ làm Facebook. Mark đã nghĩ rằng một mạng xã hội thì phải được xây dựng bởi một công ty lớn có giá trị hàng tỉ đô la chứ mình làm sao được. Sau 9 năm kể từ khi ra mắt, Facebook hiện nay cũng đã trở thành một đế chế tỉ đô. Facebook đã làm rất tốt một số việc: mở rộng quy mô hiệu quả (không như Friendster), giao diện tốt (không như MySpace), và luôn luôn phát triển, vốn phẩm chất của những công ty hàng đầu.

Có vài điều chúng ta nên học từ Mark Zuckerberg và quãng thời gian chưa lâu anh đảm trách vị trí CEO. Động lực của Mark là gì và bằng cách nào anh và các cộng sự làm thay đổi thế giới chúng ta đang sống?

Kinh doanh cần hướng đến những mục tiêu cao hơn

Về bản chất Facebook không đơn giản chỉ là một công ty. Trong thư gửi tới các cổ đông, ngay đầu tiên Mark đã viết:

“Mục tiêu của Facebook ngay từ đầu không phải trở thành một công ty mà để hoàn thành một sứ mạng mang tính cộng đồng: giúp cho thế giởi mở hơn và kết nối hơn.”

Sau đó Mark cũng nói:

“Tôi cảm thấy thật khó khăn khi quyết định thành lập một công ty. Thực ra lúc bắt đầu tôi không xây dựng Facebook để mở công ty, chỉ đơn giản là tôi muốn làm thôi và tin rằng Facebook sẽ tồn tại ở quy mô toàn cầu, dù lúc đó tôi cũng không chắc chúng tôi có thể làm được điều đó không. Chỉ đơn giản từ ham muốn xây dựng nó, coi đó như một sở thích và khiến những người xung quanh hứng thú đã chuyển hóa thành động lực khiến Facebook thành một công ty."

Trong buổi phỏng vấn với Forbes vào tháng 5 - 2012, Mark có nói:

“Tôi thường nói với các anh em trong công ty rằng mục tiêu của tôi không chỉ đơn giản là mở công ty. Có nhiều người hiểu lầm rằng tôi không quan tâm đến lợi nhuận hay đại loại thế, nhưng thực ra không phải vậy. Bạn cần phải làm như vậy để có thể thành công theo một cách có ý nghĩa nào đó. Xây dựng một cỗ máy có thể vận hành hiệu quả về mặt kinh tế cho phép tất cả những công ty xây dựng nền tảng khác và các nhà quảng cáo cũng như đối tác tồn tại và là một phần trong hệ sinh thái. Suy cho cùng, với tôi nó không phải chỉ đơn giản là một công ty, không phải chỉ có thể mà là việc làm thứ gì đó có thể thật sự tạo ra sự thay đổi lớn với thế giới."

Theo Zuckerberg, “sứ mệnh và kinh doanh luôn đồng hành với nhau”. Như đã nói, sứ mệnh của Facebook là làm cho thế giới cở mở và gắn kết hơn. Một sứ mệnh trong đó sẽ làm cho khách hàng gần gũi hơn với doanh nghiệp, tạo dựng các mối quan hệ,... đó chính là lý do Facebook tồn tại. Việc kinh doanh của Facebook là đưa quảng cáo đến những người thật sự quan tâm và giới thiệu với họ các nhãn hàng phù hợp. Từ đó, mọi người sẽ kết nối, kết bạn và biết đến các doanh nghiệp mới trên Facebook. Sứ mệnh và việc kinh doanh của Facebook thật sự luôn đồng hành cùng nhau.

Đi nhanh và không sợ vấp ngã (Move fast and break things)

Trong thư gửi các cổ đông Mark có nói:

“Nhanh chong dịch chuyển cho phép chúng tôi có thể xử lý được nhiều việc và học hỏi nhanh hơn. Tuy nhiên, nhiều công ty khi đã phát triển, họ đi chậm lại vì họ sợ sai lầm hơn là sợ mất cơ hội. Chúng tôi có khẩu hiệu “Đi nhanh và không sợ vấp ngã”, ý nói nếu bạn không va vấp, có thể là do bạn đang đi quá chậm.”

Đây là câu khẩu hiệu nổi tiếng của Facebook. Mark nói kĩ hơn tại Startup School:

“Nhiều công ty sai lầm khi đi chậm lại và quá cầu toàn. Thực ra quá nhanh hay quá chậm thì đều có thể mắc lỗi. Chúng tôi muốn xây dựng một văn hóa mà trong đó chúng tôi coi ngang sự lộn xộn do việc dịch chuyển quá nhanh và quá chậm. Bằng cách đó chúng tôi biết cách cân bằng ở giữa."

Một số thứ mọi người ban đầu nghĩ là sai lầm tệ hại hóa ra lại thành công đối với Facebook. Ví dụ như, khi chức năng New Feeds mới được giới thiệu với thuật toán Edgerank ưu tiên các cập nhật tốt nhất, mọi người đã rất khó chịu và lập ra nhiều nhóm đòi trả về New Feeds cũ. Cuối cùng Facebook làm hài lòng mọi người bằng cách đưa ra lựa chọn cho phép người dùng có thể quay lại phiên bản New Feeds cũ trong khi vẫn giữ New Feeds mới.

Mội lần khác, đó là khi giao diện Timeline được giới thiệu cũng làm đa số người dùng bực bội. Ấn tượng đầu tiên của mọi người về giao diện này là “quá sức dở” và không ai muốn bị ép phải chuyển sang dùng, đến nỗi từ “timeline” sau đó được dùng với nghĩa là “ép buộc”. Nhưng sau cùng mọi người cũng dần quen và không kêu ca gì nữa.

Bị người dùng kêu ca phản đối không phải điều gì hiếm đối với Facebook. Họ thường thích chọc tức người dùng, nhưng cuối cùng thì những thay đổi đó chỉ nhằm mục đích làm cho mọi thứ tốt hơn. Nhiều người không thích thay đổi, nhưng chính những sự thay đổi theo hướng đi lên đã giúp cho Facebook luôn trẻ trung hiện đại và đi trước các đối thủ. Thực ra cũng thật khó để làm hài lòng tất cả gần 1 tỉ người dùng.

Còn nhiều thứ khác làm khiến người dùng không hài lòng. Mọi người vừa yêu vừa ghét Facebook. Nhưng dù có xảy ra chuyện gì thì rốt cục họ vẫn gắn bó với Facebook. Điều rút ra là người dùng thường không thực sự biết chính mình sẽ cần gì khi chưa có cái nhìn thấu đáo.

Điều then chốt là cần phải phân biệt được đâu là “sai lầm thật” và “sai lầm giả”. Ví dụ, Timeline là một “sai lầm giả” vì mới đầu nó có vẻ là một “sai lầm nghiêm trọng”, nhưng sau đó hóa ra lại là một thành công. Bên cạnh đó những thứ như kiểu Facebook Beacon thì đúng thực là một sai lầm.

Và cuối cùng, như Mark đã chỉ ra, vài năm sau sẽ chả ai còn nhớ đến những lần bạn sai mà chỉ nhớ đến những giá trị bạn mang lại.

(Còn tiếp)

Gia Khánh

Kissmetrics/Pandora.vn