Lập trình viên đến từ sao hỏa, designer đến từ sao kim

Like Pandora.vn để được cập nhật tin công nghệ chuyên sâu và nóng hổi!

 

Khi nhìn lại, năm 2012 dường như sẽ đánh dấu thời điểm mà designer trở thành kiểu hacker mới. Có thể nói, thiết kế tốt là điều làm nên sự khác biệt giữa một “công nghệ tốt” đơn thuần và một sản phẩm tuyệt vời dành cho khách hàng. Mọi công ty đều đang cố gắng tuyển những designer xuất sắc.

Lập trình viên sao hỏa, Designer sao kim

Tuy nhiên, vì đây vẫn là điều mới trong thế giới công nghệ, sự chuyển biến không thật sự diễn ra suôn sẻ. Designer và kĩ sư sử dụng các ngôn ngữ khác nhau và có cách nhìn khác nhau về ảnh hưởng của mình, dẫn đến khó khăn trong việc định lượng giá trị của thiết kế theo cách bạn dùng để định lượng các dòng code.

Các chương trình máy tính có thể đo lường bằng các công cụ đo hiệu suất hoặc các chỉ số, tuy nhiên các thiết kế liên quan nhiều đến nghệ thuật hơn khoa học nên việc đo lường giá trị cũng khó hơn. Nói cho cùng, code chủ yếu bao gồm các thuât toán. Trong thế giới “lean startup”, nơi tài nguyên giới hạn và quyết định được đưa ra dựa vào số liệu (data – driven), ROI (hiệu quả trên vốn đầu tư) của design là bao nhiêu và startup nên chi bao nhiêu cho khâu thiết kế

Để thấy được giá trị của thiết kế, bạn chỉ cần nhìn vào trường hợp của Path, một phiên bản Facebook đẹp hơn và trực quan hơn dành cho 50 người bạn thân nhất của bạn. Giá trị cảm nhận được trong thiết kế của Path chứ không phải trong các chỉ số kinh doanh là lý do quan trọng nhất khiến Google đề nghị mua công ty với mức giá 125 triệu USD trước cả Series A.

Một ví dụ đáng chú ý hơn nữa là việc Google – một trang vốn nổi tiếng những khoảng trắng và những chữ cái nhiều  màu trong thiết kế – bắt đầu quan tâm đến vẻ đẹp. Gần đây, những ứng dụng của Google như Gmail hay Google Maps đã hoàn toàn đánh bại Apple – vốn nổi tiếng hơn nhiều về thiết kế – ngay trên iPhone.

Tuy nhiên, nhà phát triển của Dabr và QRpedia – Terence Eden đã hỏi một câu hỏi thú vị trên blog cá nhân của anh ta khiến tôi phải suy nghĩ về cách designer và nhà phát triển cộng tác trong sự kết hợp nghệ thuật + khoa học mới này. Tiêu đề bài viết rất thẳng thắn: “Có phải designer bị điên? – Are designer crazy?”. Trong bài viết, Eden chủ yếu đào sâu vào sự khác biệt trong cách nhà phát triển và designer tiếp cận dự án và nhận thức về giá trị.

Eden mở đầu bằng cách nói:

Tôi không phải một Designer và thấy rằng hầu như mình không thể hiểu được tư duy “hoàn hảo thông qua vẻ đẹp”… Đây là một thất bại của tôi – một điều mà tôi đang cố khắc phục – nhưng gần đây tôi nghi ngờ rằng một số designer có cái tật thích khoác “áo mới cho hoàng đế”.

Sau đó Eden thuật lại trường hợp khi một designer đã thiết kế lại các nút trên giao diện cho phù hợp với từng phiên bản iPhone khác nhau, để đảm bảo các góc của nút nằm trên “toàn bộ một  điểm ảnh” chứ không phải “nằm giữa các điểm ảnh” hay cái gì đó đại khái vậy. Tuy nhiên, khi xem hai thiết kế trước và sau, Eden gần như không thể nhận ra điểm khác biệt của chúng. Cuối cùng anh tự đặt câu hỏi:

Liệu người dùng có nhận ra các ảnh khuông phải là thiết kế riêng biệt cho thiết bị của họ? Họ có quan tâm không? Liệu bạn có cần phải lập ra một đầu việc riêng và cả đống tiền để làm trò này? Làm thế nào có thể quản lý tài ảnh – đặc biệt khi sản phẩm cần được nâng cấp khi các nền tảng không thống nhất về tiêu chuẩn ảnh?

Hai phiên bản trước và sau khi thiết kế lại – điểm khác nhau ở đâu?

Tất nhiên Eden và tác giả bài viết này đều không cho rằng thiết kế là không quan trọng – tuy nhiên điều cần nhận ra là thiết kế tách khỏi các thước đo thông thường mà phần lớn các kỹ sư dựa vào để đo đạc hiệu quả.

Ví dụ như khi viết code để tăng tốc cho một tác vụ cho trước, như tốc độ load của website, kỹ sư cần quan tâm tới: liệu sự tăng tốc có đáng chú ý không, sự gia tăng hiệu quả có phải đánh đổi với sự dễ đọc và sự tin cậy, và cuối cùng là sẽ mất bao lâu để công ty thu hồi lại đầu tư vào thời gian, dựa vào kết quả dự kiến.

Vì những câu hỏi này không liên quan tới thiết kế nên việc trả lời tương đối đơn giản. Những câu hỏi như: toàn bộ điểm ảnh thì tốt hơn một phần điểm ảnh như thế nào? So sánh sự ảnh hưởng của nút màu xanh da trời với nút màu xanh da trời pha xanh lá cây? A/B test có thể hiệu quả khi có sự khác biệt rõ ràng giữa các lựa chọn, nhưng những chi tiết tinh tế thực sự rất khó đo lường. Trừ khi công ty bạn có quy mô lớn như Google, việc lấy đủ dữ liệu để biết hiệu quả của thiết kế là điều gần như không thế.

Eden nhắc tới việc Google đã đo lường ảnh hưởng tới chỉ số click (CTR) khi thay đổi sắc độ xanh của màu chữ dùng để highlight đường link như thế nào. Công ty đã dùng tới 40 thiết kế khác nhau và đo lường hàng tỷ tương tác để xác định lựa chọn tốt nhất. Hầu hết startup đều không có khả năng thu thập lượng thông tin lớn này trước khi phân bổ nguồn lực cho thiết kế.

Eden kết lại bằng cách tự hỏi:

“Liệu tôi có bị điên không? Liệu có tồn tại sự khác biệt giữa các thiết kế ở hình trên mà tôi bị mù không nhận ra? Liệu Google có “quá rảnh” không khi so sánh sắc độ xanh ở đường link khi họ còn bao nhiêu vấn đề phải giải quyết? Tôi không có bộ não giống designer – những liệu tôi có nên cố nghĩ theo cách của họ?”

Điều này gợi nhớ đến sự tranh cãi trong quá khứ tại thung lũng Silicon giữa kỹ sư và nhân viên bán hàng. Andreesen Horowitz và Ben Horowitz đã chỉ ra giải pháp họ dùng tại Opsware để giải quyết sự tranh cãi này: hoán đổi công việc giữa người này với người kia.

Andreesen đã yêu cầu trưởng phòng lập trình bán hàng (sales engineering) và dịch vụ khách hàng (customer service) đảo vai trò vào ngày hôm sau. Sau khi ở phe đối phương trong một tuần, họ đã tìm ra giải pháp cho mâu thuẫn của họ.

Giá trị của thiết kế có thể sẽ không liệt kê ra bảng được, và việc đổi nhiệm vụ hai chuyên gia có thể rủi ro hàng triệu USD, nhưng có lẽ đó là nới Eden tìm ra câu trả lời cho câu hỏi của anh ấy.

Michael Carney/westart