iPad: thị phần sụt giảm, lợi nhuận liệu có sụt theo?

Like Pandora.vn để được cập nhật tin công nghệ chuyên sâu và nóng hổi!

 

Thị phần của Apple trong mảng máy tính bảng đã sụt giảm nhanh chóng từ 90% xuống còn 38.8 % chỉ trong vòng 3 năm. Và chắc chắn, nó sẽ còn tiếp tục giảm sâu hơn nữa, bởi đó là hệ quả từ chính mô hình kinh doanh của hãng này.

Đầu năm 2011, tôi từng viết:

Dù rất giỏi trong việc thúc đẩy tăng trưởng tại các thị trường mới, công ty này lại không mấy khi duy trì vững chắc được thị phần của mình. Bởi Apple không phải là người dẫn đầu thị phần, trừ một vài ngoại lệ hiếm hoi (thị trường âm nhạc kỹ thuật số). Thật vậy, việc duy trì lợi nhuận cao, cùng mô hình giá xa xỉ buộc công ty này phải nhường lại thị phần và bó hẹp trong phân khúc cao cấp khi các công ty khác cũng bắt đầu tham gia thị trường.

Một số người đã chỉ trích tôi về bài viết đó và cho rằng lần này thì mọi thứ sẽ khác. Lần này (trong thị trường máy tính bảng), Apple sẽ duy trì được vị trí dẫn đầu về thị phần, trong khi vẫn giữ mức giá bán cao ngất ngưởng.

Nhưng Apple đã không làm được. Bởi  đơn giản đó là nguyên tắc vận hành của thị trường tự do.

Những ảnh hưởng của việc mất thị phần

Trong năm qua,theo một báo cáo của Citi, thị phần của Apple trong mảng máy tính bảng đã giảm gần 20 điểm, từ 56,8% xuống chỉ còn 38.8%, chủ yếu do do mất vào tay Samsung và Amazon. Điều này là không quá ngạc nhiên, bởi doanh số ở phân khúc máy tính bảng 10 inch đã có một sự suy giảm rõ rệt, mà một phần lý do là sự xuất hiện của một sản phẩm rất thành công của  chính Apple: Ipad Mini. Citi cảnh báo rằng, kể cả với việc ra mắt iPad Mini, thì “lần đổi mới này cũng không đủ khả năng đảo ngược được sự sụt giảm thị phần máy tính bảng nói chung của Apple”. Trong khi đó nó cũng đồng thời dẫn tới sự cắt giảm trong giá bán iPad, với mức giá trung bình $467 trong quý này so với $535 của quý trước.

Với những ai nói rằng thị phần không quan trọng, rằng Apple vẫn đang thu về phần lớn lợi nhuận của toàn ngành công nghiệp máy tính bảng, thì họ rõ ràng không chú ý đến trường hợp thị trường smartphone. Tỷ lệ lợi nhuận của một hãng so với tổng lợi nhuận của toàn ngành (sẽ được gọi tắt là lợi nhuận trong bài viết) này luôn song hành với thị phần sản phẩm hãng đó nắm giữ, như tôi đã chỉ ra trong một bài viết trước. Chúng ta thấy rằng phần Samsung chiếm giữ trong chiếc bánh lợi nhuận đang gia tăng đều đặn cùng với sự tăng lên trong thị phần của hãng này, trong khi điều ngược lại lại đang xảy ra với Apple. Apple không thể trách ai ngoài bản thân, như những gì nhà phân tích của Asymco, Jamses Allworth đã chỉ ra. Chính Apple là người đã dạy cho Samsung làm thế nào để xây dựng được một doanh nghiệp toàn cầu về thiết bị di động.

Apple đang thu về những khoản kếch sù từ các nhà phát triền ứng dụng, với hơn 3,5 tỉ USD trên tổng doanh số 8 tỉ USD của App Store. Các nhà phát triển muốn bán được càng nhiều càng tốt, vậy là Apple đã trở thành một nơi hái ra tiền cho các nhà phát triển ứng dụng. Nhưng điều này sẽ chỉ đúng cho đến khi Android vượt iOS để dẫn đầu về thị phần. Theo thời gian, chắc chắn các nhà phát triển sẽ tập trung về nền tảng có thị phần lớn nhất.

Vậy Apple đang diệt vong ?

Sự “diệt vong” mà mọi công ty đều khao khát

Vâng, nó phụ thuộc vào định nghĩa của bạn thế nào là “diệt vong”. Apple vẫn đang là một công ty thành công phi thường và có lợi nhuẩn khủng khiếp và trong nhiều năm tới cũng vẫn vậy. Horace Dedie của Asymco đã làm rõ điều này bằng việc so sánh lợi nhuận của Apple so với Google và Microsoft:

Nếu đây có là sự diệt vong, thì chắc công ty nào cũng muốn được như vậy.

Nhưng đồ thị trở nên mờ ảo hơn nếu như chúng ta nhìn vào những gì đang xảy ra với Samsung, bằng một biểu đồ của Asymco:

Rõ ràng là Samsung đang học cách chơi trò chơi của Apple, và hãng đang chơi rất khá. Nó không chỉ là thống trị về thị phần, nó còn là dẫn đầu về lợi nhuận.

Một tương lai tươi sáng cho Apple

Không phải Apple đang ngủ quên trên chiến thắng. Phát biểu tại một hội nghị các nhà đầu tư trong tuần này, CEO Tim Cook đã hào hứng tuyên bố “Chưa bao giờ tôi thấy lạc quan như bây giờ cho sự đổi mới của Apple. Và dù mọi chuyện vẫn tốt đẹp ở các thị trường smartphone, máy tính bảng hay máy tính cá nhân, Apple cũng đã chuẩn bị những quân bài thú vị, và sẽ lật bài đúng lúc để thúc đẩy một một cơn bão lợi nhuận cao và làm bùng nổ một thị trường đại chúng khác.

Đã từng có lời đồn về iWatch, tôi cho rằng iWatch rất đáng để Apple bỏ công phát triển.  Với một mức giá tương đối thấp, các khách hàng của Apple sẽ đổ xô đến mua thiết bị và nâng cấp iWatch của họ mỗi 12 đến 18 tháng. Tôi muốn là một trong số đó. Trong nhà tôi, chúng tôi có 5 máy tính Mac, 6 Iphone, Pad. Chúng tôi có một máy Mac khá chuyên dụng gia đình và đã dùng trong nhiều năm.

Hoặc lấy ví dụ với Apple TV, được coi như một “sở thích” của hãng và chưa bao giờ thực sự được Apple chú tâm phát triển. Nhưng như nhà sáng lập Xbox Nat Brown đã viết, chỉ với một bước đi đơn giản, Apple có thừa khả năng thống trị thị trường game console, đánh bật Microsoft và tất cả các đối thủ khác. Bạn biết đấy, nó sẽ giống như những gì hãng đã làm được với thị trường game cầm tay. Microsoft đã hoàn toàn thất bại trong việc dự đoán động thái này:

xBox có một vấn đề chủ yếu là sự thiếu vắng chức năng và hệ sinh thái của một nền tảng đang phát triển để cho phép các nhà phát triển nhỏ lẻ bán nội dung thông qua phân phối trực tuyến hay kỹ thuật số (không dùng đĩa) để cài đặt trên xBox của khác hàng. Tôi sẽ không thể viết một game cho xBox chỉ với những công cụ trị giá 100 USD, trên chiếc máy tính xách tay đang chạy Windows của tôi và thử nghiệm nó trên chính chiếc xBox của mình hoặc của bạn bè mình. Và kể cả có viết được game, thì sau đó tôi cũng không thể phân phối nó một trong các cửa hàng trực tuyến online, chịu chi phí 30% để rồi sẽ nhanh chóng thu về những khoản kếch sù nếu đó là một game tuyệt vời. Với xBox, tôi không thể làm được những gì Android, iPhone hay iPad đang làm rất tốt.

Apple đã là một trong nhưng đối thủ cạnh tranh lớn vể mảng game, ngay cả khi Apple TV còn chưa thực sự là một nền tảng game hay một chiếc máy console. Di động nói chung và iPad nói riêng đã tăng tổng số giờ chơi game và thúc đẩy sự phát triển của thị trường game. Chỉ trong 18-24 tháng thị trường game di động đã có sự lột xác và phát triển mạnh mẽ, là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới sự sụt giảm lợi nhuận nghiêm trọng của các nhà phát triển game console. Và xu hướng này vẫn đang tiếp diễn. Apple nếu muốn, chỉ với một động thái đơn giản là giảm 30% cho các ứng dụng/game trên hệ sinh thái của Apple TV, cũng sẽ nhanh chóng bóp chết PlayStation, Will-U hay xBox.

Những người cho rằng Apple giờ đây chỉ cần đều đặn giới thiệu những thay đổi nhỏ cho những dòng sản phẩm iPhone, iPad hay Mac mà vẫn duy trì được thành công thành công, như  Heinemeier Hansson của 37Signals’David lập luận, đều là đang tự lừa chính mình. Liệu có cần nhắc lại cho họ biết về những năm 90, khi một Windows “dở tệ” từng bước xâm chiếm và cuối cùng đè bẹp hoàn toàn Macintosh trên thị trường desktop? Apple vẫn duy trì được ảnh hưởng, nhưng việc kinh doanh của hãng đã giảm xuống tương tự như thị phần của mình.

Vậy là luôn có một mối liên kết giữa lợi nhuận và thị phần: lợi nhuận đi theo thị phần.

Tầm nhìn của Apple lớn hơn  các Fanboys

Nhưng các fan của Apple cũng không cần phải lo lắng, bởi Apple sẽ không đi theo viễn cảnh trên. Công ty không có kế hoạch chỉ sản xuất lặp lại các sản phẩm hiện tại từ nay trở về sau. Đó không phải là một Apple khiến mọi người ngả mũ vì sự sáng tạo và CEO Tim Cook biết rõ viễn cảnh đó sẽ chỉ dẫn tới sự lỗi thời. Đó chính là lý do vì sao ông ta đã nói về năng lượng sáng tạo của Apple đang bị dồn nén. Ông hiểu răng Apple không thể cứ mãi như vậy. Đó là lý do tại sao Apple đang đảo ngược thị trường với các sản phẩm mới.

Sự sáng tạo dẫn đến khả năng duy trì chính sách giá cao , nó cũng là mốc quan trọng trong mô hình kinh doanh của Apple. Apple dường như giữ giá như BMW tại các thị trường mới thành lập và trong thời gian dài thì chính sách đối xử như Hyndai. Điều này đảm bảo vị thế thị trường hẹp của Apple nơi mà họ tuyên bố chiếm 90% thị phần

Nó cũng đòi hỏi rằng Apple phải đều đặn sau vài năm lại ra mắt những sản phẩm cách mạng, mang tính định hướng thị trường, để đảm bảo rằng nó sẽ không chỉ duy trì được mức giá cao, mà còn chiếm được phần lớn thị phần trong 1 hay 2 năm đầu tiên. iWatch cùng những cải tiến trong Apple TV có thể giúp Apple đảm bảo được lợi nhuận khổng lồ trong 10 năm tới, nhưng có lẽ iPhone, iPad và Mac thì không.

Chốt lại, lợi nhuận luôn đi theo thị phần.

ReadWrite/westart