Bùng nổ cuộc chiến dịch vụ nghe nhạc trực tuyến: ai sẽ là ông trùm nhạc số mới?

Like Pandora.vn để được cập nhật tin công nghệ chuyên sâu và nóng hổi!

 

Bài viết dưới đây là nhận định của biên tập viên Tim Carmody trên The Verge về tiềm năng của các dịch vụ nghe nhạc trực tuyến.

Tháng 4 năm 2007, Steve Jobs nói: "Mô hình đặt mua định kỳ đến nay vẫn thất bại. Ai cũng muốn sở hữu các file nhạc riêng". Thời điểm đó, Apple đã giải quyết vấn đề kiếm tiền trong âm nhạc số với sự sáng tạo tương đối khác biệt: không kiếm tiền từ âm nhạc. Với iTunes và iPod, Apple đã bán nhạc với mức giá gần như không có lãi, dựa vào ý tưởng và phong cách âm nhạc để bán các phần cứng lợi nhuận cao và thu hút khách hàng vào hệ sinh thái của mình.

Tuy nhiên, 1 nhóm nhà phát hành âm nhạc đang lo lắng với sự thống trị của Apple trong thị trường âm nhạc và việc Apple tạo sức ép dừng công nghệ quản lý bản quyền số DRM. Do đó họ đã hợp tác với một số các doanh nhân chuyên về âm nhạc, và sau đó tạo nên dịch vụ nghe nhạc trực tuyến phổ biến nhất hiện nay, được biết tới với tên Spotify.

Các dịch vụ nghe nhạc trực tuyến hiện nay

6 năm sau, toàn bộ ngành âm nhạc và công nghệ đều tiến tới nội dung số trực tuyến. Năm ngoái, các startup có liên quan tới âm nhạc đã nhận được khoản đầu tư 619,3 triệu USD. Spotify có trên 5 triệu người dùng trả phí, cho thấy khách hàng sẵn sàng trả tiền thay vì sử dụng "lậu" nếu mức giá không quá đắt và có thể nghe mọi lúc, mọi nơi.

Google muốn bắt đầu dịch vụ đăng ký nhạc trong nửa cuối năm nay, trên cả Android và Youtube. Beats Electronics cũng đang xây dựng dịch vụ nhạc riêng, Daisy, sử dụng dịch vụ nhạc hãng vừa mua lại - Mog - làm nền tảng chính. Ngay cả Apple cũng đang bắt đầu các thỏa thuận tỷ lệ hợp lý với tác giả sở hữu để thêm một dịch vụ mới cho iTunes Store.

Nhưng ngay cả khi việc nghe nhạc trực tuyến là xu hướng, nó vẫn có vẻ không có nhiều hy vọng – và vấn đề chính là tiền. Spotify muốn các hãng nhạc hạ thấp mức phần trăm để tạo ra lợi nhuận. Thậm chí, CEO của Pandora còn thông báo từ chức sau kết quả kinh doanh thua lỗ và không thể đề nghị Quốc hội thông qua quy định giảm mức phí nội dung. Sự phát triển của các dịch vụ đặt mua định kỳ và quảng cáo chưa đủ để thay đổi nền móng cơ bản của mô hình kinh doanh này.

Mọi người đều muốn dịch vụ nghe nhạc trực tuyến sẽ thật rẻ, hoặc thậm chí là miễn phí cho người nghe, có đủ tất cả các bài hát, sử dụng được trên mọi thiết bị, sinh lợi ổn định cho ngành công nghiệp, hỗ trợ cho các nghệ sĩ mới và cũ. Về cơ bản, mọi người đều sẵn sàng trả tiền và tham gia đóng góp, tuy nhiên chỉ ở mức độ thấp và điều đó là không đủ.

Phí nội dung số là rào cản lớn

Trong thập niên qua, thị trường âm nhạc đã xuất hiện rất nhiều các dịch vụ nhạc số, nhưng sau 1 thời gian, các công ty này đã phải bán rẻ, hoặc phải đóng cửa như SpiralFrog, Imeem, Urge (Viacom và Microsoft), Yahoo Music, MP3tunes.com, Comes với Music (Nokia), và Mog. Các chuyên gia cho biết các dịch vụ đó đều thua lỗ đưới sức ép phải trả phí bản quyền.

Pandora cũng đang gặp vấn đề tương tự, theo lời David Pakman, một nhà đầu tư mạo hiểm và cựu CEO của eMusic. "Rất khó để có thể kinh doanh khi mà mức phí nội dung quá cao như vậy".

Hơn 60% doanh thu của các công ty này được sử dụng vào khoản phí nội dung. Spotify còn trả hơn thế, xấp xỉ tới 70% doanh thu. "Các hãng nhạc không có sự cảm thông,” Pakman nói. “Họ chỉ muốn nhận thêm và thêm nữa."

Pakman tranh luận rằng việc phân phối nhạc trực tuyến sẽ bị kiểm soát bởi 1 số nhà cung cấp chấp nhận bán các bài hát chịu lỗ, theo cách mà Wal-Mart từng làm với CD. Ông cho biết các công ty như Apple, Google, Microsoft, và Amazon chủ yếu bán nhạc làm công cụ để dẫn dụ khách hàng đến với các sản phẩm di động, cửa hàng trực tuyến và phần cứng.

"Họ không quan tâm liệu chúng có làm ra tiền hay không,” Pakman nói, "do họ đã kiếm nhiều tiền từ những sản phẩm khác rồi".

Các nhà điều hành trong ngành âm nhạc lại không ủng hộ ý kiến này. Một giám đốc hãng đĩa lưu ý rằng dịch vụ đặt mua nhạc định kỳ là một mô hình kinh doanh không tốt, vậy tại sao lại có quá nhiều công ty tiến vào lĩnh vực này? Các công ty như Pandora và Spotify đều đã chọn cách tối ưu hoá sự phát triển, không phải doanh thu, do đó không quá ngạc nhiên tại sao họ chưa kiếm được tiền. Họ đều có thể làm tốt hơn hiện nay để tạo doanh thu, hoặc là thông qua phí thành viên hay quảng cáo. Những đến nay họ vẫn chưa làm được.

Theo lời nhà phân tích BTIG Rich Greenfield:

"Trong mô hình hiện nay của thị trường số, mọi việc sẽ rất khó cho mọi người kiếm tiền. Dù doanh thu đã tăng lên trong quý vừa qua, Pandora vẫn chưa kiếm được tiền. Tôi cho rằng họ cần có mô hình kinh tế khác tốt hơn. Một trong các thách thức đó chính là các quyết định không hỗ trợ quảng cáo đầy đủ như radio truyền thống."

Steve Marks, phó chủ tịch của Hiệp hội thu âm Hoa Kỳ, cho biết lịch sử đã chứng tỏ rằng các dịch vụ nhạc đơn lẻ có thể cạnh tranh với các công ty công nghệ lớn hơn. Ông chỉ ra rằng trước khi Pandora xuất hiện, radio online đã bị độc chiếm vởi Yahoo và dịch vụ webcasting của AOL. Giờ đây khi các dịch vụ này đã dừng hoạt động, Pandora vẫn giữ vững ngôi vương.

"Pandora là một công ty trẻ theo đuổi chiến lược thu hút càng nhiều người nghe càng tốt và không quá khắc nghiệt với việc kiếm tiền," Marks nói. "Họ chỉ hiện 1-2 quảng cáo trong vòng 1 giờ. Họ làm tăng lượng người nghe và ra mắt thị trường. Đó là 1 thành công lớn đối với họ. Tuy nhiên họ lại không muốn quảng cáo quá nhiều mà theo đuổi hình thức trả phí thành viên. Giờ đây, họ phải dừng lại và nhìn vào bức tranh lớn hơn và nghĩ về doanh thu kỹ càng hơn."

Ông trùm nhạc số mới

Thị trường âm nhạc sẽ như thế nào sau khi các gã khổng lồ càn quét qua? Một mặt, chúng ta sẽ đối diện với tình thế như Apple 6 năm trước, âm nhạc được đưa vào hệ sinh thái đóng kín, với duy nhất một người khổng lồ thống trị thị trường và một số các đối thủ tiềm năng. Mặt khác, các công ty lớn đã có những chiến lược khác mang lại lợi nhuận cao để bù đắp cho dịch vụ nhạc, như Apple sử dụng phần cứng, Google bán quảng cáo; Sony bán nhạc và đồ điện tử; Amazon bán mọi thứ; Microsoft sản xuất các thiết bị hỗ trợ. Ngay cả các công ty như Facebook có thể (và đã) bắt đầu hành động, với thương vụ hợp tác cùng Spotify.

Các công ty lớn vẫn coi nghe nhạc trực tuyến là chiến lược chắc chắn, do họ thực sự tin rằng dịch vụ này có thể giúp bán các thiết bị và dịch vụ. Họ cũng lo ngại nếu không cung cấp dịch vụ nghe nhạc, họ sẽ bị coi như thiếu một mảng lớn. Dịch vụ nhạc trực tuyến có thể không giúp ích nhiều cho doanh số iPhone như iTunes Store đã làm với iPod, nhưng nếu Apple không triển khai dịch vụ này, họ sẽ bị coi như đã lạc hậu và theo thời gian, điều này sẽ đe dọa đến vị thế của hãng, không chỉ trong âm nhạc mà trong tất cả các lĩnh vực khác.

Tuy vậy, việc chỉ đi theo xu hướng mà không đầu tư và thực sự tập trung cho mảng này cũng không phải là một điều tốt, và sẽ mang lại rủi ro lớn. "Anh nghĩ đó là tốt hay xấu cho các giá trị âm nhạc nếu những người duy nhất bán chúng lại không quan tâm đến lợi nhuận?" Pakman nói.

Một điều làm iPod của Apple thành công là sự gắn kết với âm nhạc mà chúng ta đã và luôn yêu thích. Chúng ta thích nó đến nỗi mà chúng ta muốn mang chúng đi nghe mọi lúc mọi nơi. Xu hướng phát triển hiện nay cũng đúng như vậy, với sự phổ biến hơn của âm nhạc và công nghệ. Tương lai của nghe nhạc trực tuyến sẽ thế nào? Ai sẽ dành chiến thắng? Chúng ta sẽ sớm biết, bởi cuộc đua đã bắt đầu.

TK

The Verge/vcamp